Wskaźnik P/E (Price-to-Earnings, czyli stosunek ceny do zysku) to jeden z najszybszych sposobów na zorientowanie się w wycenie akcji. Jest popularny ze względu na swoją prostotę – wystarczy jedno dzielenie. Jednak właśnie ta prostota skłania do wyciągania pochopnych wniosków. Zobaczmy, co tak naprawdę mówi nam wskaźnik P/E i jakie są jego ograniczenia.

Jak oblicza się wskaźnik P/E

Wskaźnik P/E oblicza się, dzieląc cenę rynkową akcji przez zysk na akcję (EPS) za ostatnie dwanaście miesięcy. Jeśli akcja kosztuje 200 Kč, a firma zarobiła 10 Kč na akcję, wskaźnik P/E wynosi 20. Wynik ten wskazuje, ile koron inwestorzy płacą za jedną koronę rocznego zysku firmy – lub, inaczej mówiąc, za ile lat inwestycja teoretycznie „się zwróciłaby” przy stałym zysku.

Trailing P/E a forward P/E

Rozróżnia się dwie odmiany:

  • Wskaźnik P/E oparty na wynikach historycznych (Trailing P/E) opiera się na zysku osiągniętym w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Jest to wskaźnik faktyczny, ale odnosi się do przeszłości.
  • Wskaźnik P/E oparty na prognozach (Forward P/E) wykorzystuje przewidywany zysk na nadchodzący okres. Lepiej odzwierciedla przyszłość, ale opiera się na prognozach analityków, które niekoniecznie muszą się sprawdzić.

Co oznaczają różne wartości

  • Niski wskaźnik P/E może sygnalizować niedowartościowaną spółkę – lub spółkę borykającą się z problemami, w przypadku której rynek spodziewa się spadku zysków. Niska cena niekoniecznie oznacza korzystną inwestycję.
  • Wysoki wskaźnik P/E często odzwierciedla oczekiwany szybki wzrost – lub nadmierny optymizm i ryzyko rozczarowania.

Sama liczba nie wystarczy. Kluczowe jest zawsze porównywanie wskaźnika P/E w odpowiednim kontekście:

  1. Branża – firmy technologiczne mają tradycyjnie wyższy wskaźnik P/E niż banki czy sektor energetyczny. Należy porównywać podobne podmioty.
  2. Historia firmy – jak kształtował się wskaźnik P/E danej firmy w przeszłości? Czy obecnie znajduje się powyżej, czy poniżej swojej średniej?
  3. Perspektywy wzrostu – tutaj pomocny jest wskaźnik PEG, który dzieli wskaźnik P/E przez oczekiwane tempo wzrostu zysków. PEG na poziomie około 1 jest zazwyczaj uważany za rozsądną równowagę między ceną a wzrostem.

Ograniczenia wskaźnika

Wskaźnik P/E ma kilka słabych punktów, o których warto wiedzieć:

  • Nie sprawdza się w przypadku firm przynoszących straty – przy ujemnym zysku traci sens, co dotyczy wielu młodych, rozwijających się spółek.
  • Można nim manipulować – jednorazowe pozycje księgowe (sprzedaż aktywów, odpisy) mogą zarówno zawyżać, jak i zaniżać zysk, a tym samym zniekształcać wskaźnik P/E.
  • Nie uwzględnia zadłużenia – dwie firmy o tym samym wskaźniku P/E mogą charakteryzować się zupełnie innym ryzykiem w zależności od poziomu zadłużenia.

Dlatego doświadczeni inwestorzy łączą wskaźnik P/E z innymi wskaźnikami – stosunkiem ceny do przychodów (P/S), wolnymi przepływami pieniężnymi, zadłużeniem lub stopą zwrotu z kapitału.

Podsumowanie

Wycena nie jest nauką ścisłą. Wskaźnik P/E stanowi doskonały punkt wyjścia i szybki filtr, jednak nigdy nie powinien być jedynym argumentem przemawiającym za zakupem. Należy go wykorzystywać do porównań oraz jako bodziec do zadania głębszego pytania: dlaczego firma jest wyceniana właśnie w ten sposób?